Położna to pracownik ochrony zdrowia sprawujący medyczną opiekę nad kobietą w ciąży, rodzącą, będącą już po porodzie, a także opiekę nad noworodkiem. Zawód położnej wiąże się z niemałą odpowiedzialnością. Osoba go wykonująca powinna posiadać zarówno odpowiednie wykształcenie, jaki i pewne kompetencje miękkie. W tym artykule przyglądamy się bliżej temu, jakie obowiązki ma położna oraz czy warto zdecydować się na wykonywanie tego zawodu.
Zawód położnej – co warto wiedzieć?
Zawód położnej to samodzielny zawód medyczny. Jego celem jest opieka zdrowotna nad kobietą. Co istotne, dotyczy ona nie tylko okresu ciąży oraz porodu. Wyróżnić można przy tym położne bez specjalizacji, w trakcie specjalizacji bądź z tytułem specjalisty – m.in. pielęgniarstwa ginekologicznego, położniczego, neonatologicznego, epidemiologicznego, promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, jak i organizacji i zarządzania. Klasyfikacja zawodów i specjalności została opisana w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania.
Położna – prawo do wykonywania zawodu
Aby uzyskać prawo do wykonywania zawodu położnej, niezbędne jest spełnienie warunków określonych w ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej. Osoba pragnąca zostać położną powinna posiadać świadectwo bądź dyplom ukończenia szkoły położnych lub być w posiadaniu dokumentu uzyskanego w państwie spoza Unii Europejskiej – musi on jednak być uznawany w Polsce.
Kolejnym wymogiem jest posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych. Kwestią istotną jest także stan zdrowia – powinien on pozwalać na wykonywanie zawodu położnej. Co więcej, konieczne jest wykazywanie się nienaganną postawą etyczną.
Warto jednak zaznaczyć, że ustawodawca podkreśla istotę nieustannego aktualizowania wiedzy oraz umiejętności zawodowych – to obowiązek osoby, która uzyskała prawo do wykonywania zawodu położnej. Posiada ona prawo do doskonalenia zawodowego podczas podejmowania podyplomowego kształcenia oraz uczestnictwa w kursach zawodowych. Co ważne, ograniczona liczba osób może skorzystać z możliwości opłacenia kursów i studiów specjalizacyjnych przez ministerstwo zdrowia.
Zawód położnej jako wolny zawód
Zawód położnej stanowi wolny zawód – podobnie jest w przypadku części innych profesji, wśród których można wymienić zawód lekarza różnych specjalizacji czy zawód adwokata. W związku z tym nadzór nad jego wykonywaniem jest sprawowany przez samorząd zawodowy. Składa się on z okręgowych izb pielęgniarek i położnych, a także Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych. Odpowiada on za m.in. określanie oraz kontrolowanie etycznych zasad podczas wykonywania zawodu, jak i troskę o ochronę interesów tej grupy zawodowej. Ponadto, jako że zawód położnej jest zawodem wolnym, można wykonywać zarówno pracując na etacie, jak również działać w ramach samodzielnej praktyki.
Należy wspomnieć, że przynależność do samorządu jest obowiązkowa. Z tym natomiast wiąże się konieczność płacenia składek oraz przestrzegania określonych zasad etyki zawodowej – czuwają nad tym sądy dyscyplinarne. Postępowanie niezgodne z zasadami etycznymi czy naruszenie prawa może wiązać się z karą: upomnieniem, naganą, zakazem pełnienia kierowniczych funkcji w zakładach ochrony zdrowia do 5 lat, a nawet pozbawieniem prawa wykonywania zawodu.
Zawód położnej – gdzie pracuje położna?
Zazwyczaj położne wykonują swój zawód na etatach w zakładach podstawowej opieki zdrowotnej. Obejmuje to placówki, takie jak szpitale, przychodnie, sanatoria i hospicja, a także szkoły. Jak wspomnieliśmy jednak wcześniej, położne mogą również prowadzić własne praktyki – mogą one prowadzić działalność jednoosobową bądź działać w formie cywilnej czy partnerskiej spółki. Do prowadzenia indywidualnej praktyki niezbędne jest uprzednie uzyskanie wpisu w rejestrze Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w odpowiednim okręgu.
Zawód położnej – zakres kompetencji
Ustawa o zawodach pielęgniarski i położnej określa zakres kompetencji zawodu położnej. Wskazuje ona, że udzielanie świadczeń zdrowotnych wiąże się z rozpoznawaniem ciąży i sprawowaniem podczas niej opieki nad kobietą. Położna wykonuje wtedy badania niezbędne w monitorowaniu fizjologicznej ciąży, a także badania do rozpoznania ciąży wysokiego ryzyka. Ponadto, prowadzi ona poród i, korzystając z aparatury medycznej, monitoruje płód.
Zawód położnej wiąże się również z przyjmowaniem porodów naturalnych, jak i podejmowaniem niezbędnych działań w nagłych sytuacjach w trakcie porodu, zanim przybędzie lekarz. Wśród kompetencji położnej wymienia się także troska o matkę i noworodka w okresie poporodowym – monitoruje ona przebieg tego okresu oraz podejmuje wszelkie niezbędne czynności. Co więcej, położna realizuje zlecenia lekarskie w procesie diagnostyki, leczenia oraz rehabilitacji – warto jednak wspomnieć, że może ona również samodzielnie wykonywać określone świadczenia w tym zakresie.
Wśród kompetencji położnej znajduje się również rozpoznawanie u dziecka oraz matki nieprawidłowości wymagających skierowania do lekarza, sprawowanie opieki położniczo-ginekologicznej oraz profilaktyka patologii położniczych i chorób kobiecych. Co więcej, położna prowadzi działalność edukacyjno-zdrowotną – jej zakres obejmuje m.in. przygotowanie do życia w rodzinie czy przygotowanie do rodzicielstwa i urodzenia dziecka. Należy także wspomnieć, że w zakresie kompetencji położnej wymienia się nauczanie zawodu, kierowanie i zarządzanie zespołami, a nawet prowadzenie prac naukowo-badawczych.
Wizyta położnej POZ – na czym polega?
Położna środowiskowa podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) oferuje kompleksową opiekę pielęgnacyjno-położniczą oraz ginekologiczną. Jej wizyta może się odbyć nie tylko w warunkach ambulatoryjnych, to znaczy w gabinecie w przychodni, ale również w domu pacjentki – wizyty te określane są patronażowymi i profilaktycznymi. Celem takich działań jest rozpoznanie problemów zdrowotnych, a następnie zaplanowanie oraz realizacja świadczeń profilaktycznych. Co więcej, podczas nich położna edukuje kobiety w ciąży i w ciąży wysokiego ryzyka, przygotowując je do porodu oraz wkroczenia w rodzicielstwo.
Położna POZ – wyposażenie
Warto pamiętać, że gabinet położnej POZ, w którym udzielane są świadczenia, powinien być odpowiednio wyposażony. Ważne jest również odpowiednie zaopatrzenie nesesera położnej. Dzięki temu możliwe jest wykonywanie przez nią swych obowiązków w pełnym zakresie.
Wyposażenie gabinetu położnej POZ - meble medyczne
Wyposażenie gabinetu położnej POZ obejmuje m.in. kozetkę – jest ona przeznaczona do przeprowadzania badań czy zabiegów w pozycji leżącej bądź półleżącej. Ten mebel powinien być odporny na preparaty dezynfekujące oraz ścieranie. W gabinecie nie może zabraknąć również szafki do przechowywania artykułów sanitarnych czy materiałów medycznych, a także przeznaczone do przechowywania medycznej dokumentacji biurko i szafka kartoteczna. Ważny jest również telefon.
Wyposażenie położnej POZ – sprzęt i produkty medyczne
Położna podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) powinna posiadać w swym gabinecie wszelkie potrzebne artykuły medyczne. Poniżej przedstawiamy elementy, o których niezbędności informuje NFZ – to podstawowy sprzęt oraz materiały jednorazowego użytku.
Zestaw do wykonywania iniekcji
Zestaw do wykonywania iniekcji obejmuje strzykawki oraz igły jednorazowe. Pozwalają one wstrzyknięcie płynów do mięśnia, pod skórę czy do tkanki danej pacjentki.
Zestaw do przetaczania płynów infuzyjnych
Wyposażenie gabinetu położnej POZ powinno zawierać zestaw do przetaczania płynów infuzyjnych – wśród jego elementów wymienia się przyrząd do przetaczania płynów, urządzenia z igłą i komorą, odpowietrznikiem z filtrem do przetaczania krwi i preparatów metodą grawitacyjną. Ponadto, zawiera on wenflony czy stazy zaciskowe.
Zestaw do wykonania opatrunków i podstawowy zestaw narzędzi chirurgicznych
Elementami zestawu do wykonywania opatrunków są materiały opatrunkowe – to m.in. jałowe kompresy gazowe przybierające odmienne rozmiary, plastry do zamykania ran, plastry z opatrunkiem. Zestaw narzędzi chirurgicznych obejmuje natomiast m.in. pincety.
Pakiet ochronny przed zakażeniem
Pakiet ochronny przed zakażeniem uwzględnia preparaty do dezynfekcji rąk i skóry. W gabinecie położnej POZ należy zapewnić wysoki poziom higieny i bezpieczeństwa, a takie środki znacząco na niego wpływają. Co więcej, pakiet ten obejmuje m.in. jednorazowe rękawiczki oraz maseczki medyczne.
Zestaw przeciwwstrząsowy
Przeciwwstrząsowy zestaw zawiera roztwory do infuzji, płyny infuzyjne, aerozole, ampułki czy rozpuszczalniki do sporządzania parenteralnych leków. Nie może w nim zabraknąć również rurek ustno-gardłowych i maseczek jednorazowych do prowadzenia oddechu zastępczego.
Zestaw do nagłego porodu i zestaw do pielęgnacji noworodka
Położna powinna być wyposażona zarówno w zestaw do nagłego porodu, który obejmuje m.in. podkład chłonny, serwetę dla noworodka, rękawiczki czy kompresy włókninowe, ale również zestaw do pielęgnacji noworodka.
Sprzęt medyczny
Sprzęt medyczny, którego nie może zabraknąć wśród wyposażenia położnej, to stetoskop, słuchawka położnicza – pozwala on na osłuchiwanie tętna płodu w łonie matki. Ponadto, ważny jest aparat do pomiaru ciśnienia tętniczego oraz glukometr – oprócz niego, ważne są testy do oznaczania wartości cukru we krwi.
Położna – predyspozycje do zawodu położnej
Aby zostać położną, wskazane jest posiadanie swego rodzaju powołania – ważne jest nie tylko odpowiednie wykształcenie oraz doświadczenie, ale również kompetencje miękkie. Pełnienie zawodu położnej wymaga empatycznego podejścia do pacjentek i komunikatywności. Nie może też zabraknąć opiekuńczości, rzetelnego i opanowanego działania, niemałej odporności na stres i cierpliwości. Dodatkowo, położna powinna posiadać umiejętność szybkiego podejmowania decyzji oraz pracy pod presją czasu. Z uwagi na specyfikę zawodu, osoba decydująca się na jego wykonywanie powinna lubić małe dzieci.
Wykonywanie zawodu położnej wiąże się z niemałą odpowiedzialnością. Chociaż w tej pracy niezwykle ważne jest wykształcenie i doświadczenie, należy pamiętać o istocie predyspozycji miękkich, związanych z umiejętnościami interpersonalnymi oraz osobowością.