Tężec jako groźna choroba zakaźna atakuje układ nerwowy pacjenta i objawia się nawracającymi skurczami mięśni. Laseczki tężca zazwyczaj bytują w przewodzie pokarmowym zwierząt hodowlanych, do naszego otoczenia przedostają się natomiast wraz z ich odchodami i pozostają tam przez długi czas. Gdy dojdzie do zakażenia laseczkami tężca, liczy się szybkie działanie. Brak wdrożenia specjalistycznego leczenia i bagatelizowanie pierwszych symptomów choroby może w najgorszym wypadku doprowadzić nawet do śmierci pacjenta. W jaki sposób można zarazić się tężcem i kiedy należy zgłosić się do specjalisty? Sprawdzamy.
Tężec – czym jest i jak dochodzi do zakażenia?
Ze względu na wysoką śmiertelność pacjenci, u których potwierdzono zakażenie tężcem, poddawani są hospitalizacji na oddziale intensywnej terapii. Tężec wywoływany jest przez laseczki tężca, które są bardzo niebezpieczne dla ludzkiego organizmu. Wnikają w jego głąb, powodując trwałe szkody. Do zakażenia tężcem może dojść nawet w warunkach domowych. Bakteria ta świetnie radzi sobie w niemal każdych warunkach – odchody, kurz, woda czy gleba stanowią dla niej doskonałe środowisko do życia. Oznacza to, że pomimo nadmiernej ostrożności i stosowania środków ochrony indywidualnej, nie zawsze możliwe jest uniknięcie zakażenia.
Laseczki tężca wytwarzają toksynę oraz przetrwalniki, które wykazują niesamowitą odporność na silne detergenty i wysokie temperatury. Gdy dostaną się do organizmu, zaczynają się namnażać i stopniowo prowadzą do zaburzeń w pracy mięśni i blokady układu nerwowego. Jako że jest to bakteria beztlenowa, świetnie rozwija się w ranach płytkich i głębokich. Do zakażenia tężcem dochodzi zatem najczęściej na skutek kontaktu z zanieczyszczoną glebą i brudnymi narzędziami, a także podczas czynności porządkowych w warunkach domowych lub podczas pracy ze zwierzętami hodowlanymi. W przypadku ran głębokich bądź kłutych ryzyko zakażenie znacząco wzrasta.
Jak objawia się tężec?
Tężec jako choroba zakaźna, która atakuje układ nerwowy, nie przechodzi z organizmu na organizm. Do zakażenia dochodzi natomiast w przeciągu kilku dni. Wobec tego pragniemy zwrócić szczególną uwagę na aspekt, jakim jest baczna obserwacja rany. Tężec, który przeniknął do rany powierzchownej lub głębokiej wraz z zanieczyszczeniami, zaczyna się rozwijać i tym samym prowadzi do spustoszenia w organizmie ludzkim. Niekiedy wystarczy dobre obtarcie czy skaleczenie tkanki, żeby doszło do zakażenia.
Do głównych objawów zakażenia tężcem należą:
- szczękościsk i napięcie mięśni,
- bolesne napady skurczów mięśni,
- nadmierna potliwość,
- silny ból głowy i rozdrażnienie,
- uczucie niepokoju i bezsenność,
- problemy z oddychaniem i niedrożność układu oddechowego,
- zaburzenia rytmu serca.
W zależności od rodzaju tężca symptomy mogą pojawiać się miejscowo. Tężec mniejszy zazwyczaj prowadzi do występowania bólu i sztywności w obrębie zakażonej rany.
Tężec po skaleczeniu – jak przebiega leczenie tężca i kiedy zgłosić się do specjalisty?
Jako że zakażenie tężcem prowadzi w wielu przypadkach do śmierci, należy niezwłocznie udać się do specjalisty, gdy tylko zauważymy przynajmniej jednej ze wskazanych wyżej objawów. Wskazane jest też podjęcie specjalistycznych środków, nawet jeśli tężec nie skutkował wystąpieniem objawów, lecz doszło do zabrudzenia rany. Leczenie tężca trzeba rozpocząć we wczesnym jego stadium, aby uniknąć realnego zagrożenia dla zdrowia i życia.
W przypadku zakażenia tężcem pacjentowi z reguły podawany jest zastrzyk przeciwtężcowy. Niestety nie niszczy on całkowicie bakterii, a jedynie niweluje objawy choroby. Wobec tego konieczne jest podanie dodatkowych zastrzyków z antybiotykiem. Najczęściej jest to doksycyklina lub klindamycyna. Jeżeli natomiast tężec przyjął charakter pełnoobjawowy, pacjent może zostać poddany zabiegowi oczyszczenia rany oraz intubacji w przypadku niewydolności oddechowej.
Jak chronić się przed tężcem? Szczepionka przeciwtężcowa stanowi obecnie najskuteczniejszą metodę ochrony przed zakażeniem tężcem. Jeżeli pacjent dotychczas nie poddał się szczepieniu, wskazane jest, aby niebawem to zrobił. I choć w Polsce ryzyko zakażenia jest stosunkowo niewielkie w przeciwieństwie do państw o cieplejszym klimacie, nie oznacza to, że tężec nie może zaatakować naszego organizmu.