W życiu wielu kobiet przychodzi moment na wybór położnej. Przeważnie ma to związek z niedługim powiększeniem się rodziny, ale przyczyną skorzystania z opieki położnej mogą być także różnego typu schorzenia w obszarze układu rozrodczego, jak również rekonwalescencja po zabiegach ginekologicznych. Możemy zdecydować się na położną środowiskową opłacaną z NFZ, ale coraz więcej kobiet chce bardziej indywidualnego wsparcia położnej prywatnej. Wykonywanie tego zawodu przynosi wiele radości i wzruszeń, ale jednocześnie wiąże się z ogromną odpowiedzialnością.
Położna to jeden z 19 zawodów zaufania społecznego i status ten zobowiązuje do tego, aby dawać z siebie wszystko. Konieczne jest oczywiście posiadanie artykułów medycznych umożliwiających sprawowanie opieki nad kobietami w różnych sytuacjach życiowych i zdrowotnych. Nie mamy tutaj zbyt wielkiej dowolności – obowiązkowe wyposażenie torby położnej środowiskowej określa szczegółowo Zarządzenie Nr 24/2004 z dnia 13 października 2004 r. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie przyjęcia „Informacji o warunkach zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna”, który wyszczególnia 8 rodzajów asortymentu. Oto co położna musi mieć przy sobie zgodnie z obowiązującym prawem.
Podstawowy sprzęt i materiały jednorazowego użytku
W zarządzeniu Prezesa NFZ dot. nesesera położnej najbardziej rozbudowana jest sekcja pierwsza, dotycząca podstawowego sprzętu medycznego oraz materiałów jednorazowego użytku. Dokument dzieli je na 4 kategorie, zgodnie z ich zastosowaniem.
Sprzęt do wykonania iniekcji
Iniekcje należą do podstawowych procedur, związanych z różnymi rodzajami opieki medycznej. Również położna środowiskowa musi być przygotowana do konieczności ich wykonania. Pacjentki potrzebują podawania leków, pobierania krwi do badań, jak również zakładania kaniul w celu usprawnienia tych czynności na przyszłość. To dlatego w neseserze położnej powinny znaleźć się potrzebne do tego artykuły, czyli igły, strzykawki oraz wenflony. Ze względu na różnorodne uwarunkowania anatomiczne i posturę pacjentek, a także wobec faktu, iż różnego typu leki wymagają odmiennego sposobu podawania, warto zadbać o maksymalnie szeroki wachlarz rozmiarów wszystkich wymienionych akcesoriów, łącznie z artykułami przeznaczonymi dla noworodków.
Sprzęt do przetaczania płynów
Stan pacjentki, jak również dziecka, może wymagać podania leków w formie kroplówki albo przetoczenia płynów. Przewożenie kobiety i noworodka do szpitala jest stresujące, ale też nie zawsze potrzebne. Z kolei w trudnej sytuacji, gdy zdrowie lub życie pacjentki jest zagrożone, wykonanie wlewu może być kluczowe nawet w czasie oczekiwania na przyjazd pogotowia. To dlatego kolejnym elementem wyposażenia torby prywatnej położnej jest sprzęt do przetaczania płynów, czyli aparat do infuzji. Składa się on z igły biorczej z osłonką, komory kroplowej, filtru płynu, zaciskacza wraz z rolką, drenu oraz łącznika stożkowego z osłonką.
Akcesoria do wykonywania opatrunków
Zarówno kobieta po porodzie, jak i po zabiegu ginekologicznym, wymaga regularnego zmieniania opatrunków. Zadbanie o komfort i higienę jest niezbędne także w przypadku porodu naturalnego. Najwięcej miejsca w neseserze położnej zajmują zatem artykuły opatrunkowe oraz akcesoria, które ułatwiają wykonanie opatrunków. Będą to serwety ochronne, gotowe pakiety opatrunkowe, bandaże a w razie konieczności również opatrunki specjalistyczne na rany, które trudno się goją. Jeśli zachodzi potrzeba ściągania szwów albo oczyszczania rany, potrzebne okazują się podstawowe narzędzia chirurgiczne, takie jak skalpel czy pęseta. Nie wolno także zapominać o akcesoriach, bez których wykonywanie czynności opatrunkowych byłoby utrudnione albo niehigieniczne – tj. o nożyczkach oraz o nerce (metalowej lub plastikowej, a nawet jednorazowej, wykonanej z papieru, której nie trzeba sterylizować).
Pakiet ochronny przed zakażeniem
Ochrona przed zakażeniami to kluczowy aspekt świadczeń udzielanych przez położne. Patogeny są bardzo niebezpieczne zarówno dla matek, osłabionych po porodzie, jak i dla noworodków, które nie wykształciły jeszcze systemu odpornościowego. Higiena jest oczywiście niezbędna również w przypadku rekonwalescentek po zabiegach. Jednocześnie środki ochrony osobistej stanowią zabezpieczenie dla samej położnej, która niejednokrotnie będzie miała kontakt z płynami ustrojowymi. To dlatego w neseserze położnej środowiskowej musi się znaleźć miejsce na rękawice jednorazowe (najlepiej nitrylowe, ponieważ lateks może powodować reakcje alergiczne), w odpowiednim rozmiarze, umożliwiającym prawidłowe wykonywanie procedur, a także na fartuch ochronny jednorazowy, ochraniacze na obuwie oraz na maseczkę medyczną antywirusową.
Zestaw przeciwwstrząsowy
Kobiety w połogu oraz po inwazyjnych zabiegach ginekologicznych, jak również noworodki, są grupami pacjentów szczególnie narażonych na różnego rodzaju zagrożenia. Niebezpieczne reakcje mogą wywoływać nawet podawane prawidłowo leki. To dlatego położna musi być przygotowana nawet na udzielenie pomocy w razie nagłego zagrożenia życia, łącznie z reanimacją. Do bezpiecznego wykonania sztucznego oddychania potrzebna jest maseczka z filtrem. Utrzymanie drożności dróg oddechowych ułatwia rurka ustno-gardłowa. Dodatkowo w zestawie przeciwwstrząsowym muszą znaleźć się leki, do których podawania jest uprawniona położna bez kontaktu z lekarzem, tj. glukoza, hydrocortizon, hydroksyetylamyl oraz sól fizjologiczna.
Sprzęt do pomiaru ciśnienia krwi
W opiece nad położnicą oraz jej dzieckiem niezbędne jest nie tylko podawanie leków, zmienianie opatrunków i udzielanie wskazówek, ale też monitorowanie parametrów życiowych. Podstawą weryfikacji stanu pacjentki jest oczywiście wywiad, jednak w przypadku pierworódki trudno o zweryfikowanie, które objawy są normalne a które stanowią już uzasadnioną przyczynę do niepokoju. Bardzo łatwym w obsłudze narzędziem, które błyskawicznie wykaże ewentualne nieprawidłowości, jest ciśnieniomierz. To kolejny element zestawu położnej środowiskowej. Zalecany jest aparat zegarowy, trudniejszy w obsłudze od automatycznego, ale jeszcze bardziej precyzyjny. Do jego obsługi potrzebny jest również stetoskop z płaską głowicą. W przypadku wizyty u ciężarnej niezbędne jest zbadanie również dziecka, do czego służy detektor tętna płodu.
Testy do obrazowego oznaczania wartości cukru we krwi i moczu
Innym sposobem na szybkie zidentyfikowanie nieprawidłowości jest oznaczanie poziomu cukru w krwi i w moczu. Szczególnie istotne jest to w przypadku przyszłych mam zmagających się z cukrzycą ciążową. Ponieważ stan ten może przynieść bardzo poważne powikłania, takiej jak wzrost ciśnienia tętniczego, wielowodzie a nawet poronienie czy przedwczesny poród, monitorowanie poziomu glukozy powinno być standardowym elementem każdej wizyty. Zgodnie z Zarządzeniem Prezesa NFZ, w neseserze położnej muszą się w związku z tym znaleźć dwa testy: Glucostix (test paskowy do pomiaru glukozy we krwi – kroplę krwi pozyskuje się np. przy pomocy nakłuwacza) oraz Keto-diastix (test paskowy do pomiaru glukozy w moczu – próbkę moczu pobiera się do pojemniczka a następnie zanurza w niej pasek na kilka sekund). Test Keto-diastix pozwala również zbadać poziom ciał ketonowych, których obecność może świadczyć o zaburzeniach w gospodarce węglowodanami.
Zestaw do pielęgnacji noworodka
Jednym z obowiązków położnej jest edukowanie kobiety w kwestiach związanych z pielęgnacją noworodka. To dlatego w torbie muszą znaleźć się również potrzebne do tego artykuły. Nie chodzi tutaj oczywiście o noszenie wszystkich akcesoriów niezbędnych do przewijania, mycia czy ubierania, ale o podstawowe akcesoria, których obsługa będzie potrzebna również przyszłej mamie. Przydadzą się gaziki i sól fizjologiczna do przemywania błon śluzowych, preparat na bazie oktenidyny do pielęgnacji kikuta pępowiny, ewentualnie gruszka lub aspirator do nosa, termometr czy też maść na odparzenia a nawet nożyczki do malutkich paznokci.
Zestaw do porodu domowego
Jeśli ciąża przebiega bez zakłóceń a kobieta spełnia szereg wymogów medycznych, ma ona prawo do wybrania porodu w domu. To ogromne wyzwanie dla położnej, która musi nie tylko przeprowadzić mamę przez ten trudny proces, ale też od razu zająć się noworodkiem oraz zareagować błyskawicznie ja jakiekolwiek nieprawidłowości i zagrożenia. W torbie położnej musi więc zatem znaleźć się miejsce na zestaw do porodu domowego, w skład którego wchodzą serweta na stół narzędziowy, serweta pod pośladki, serweta dla noworodka, serweta nieprzylepna oraz ręcznik celulozowy, tupfery i kompresy gazowe, nożyczki do episiotomii, kleszczyki Pean proste, igłotrzymacz oraz zacisk do pępowiny.
Pakiet do odkażania i mycia rąk
W związku z wymogiem zachowania czystości i higieny, a w wielu przypadkach również sterylności, to w neseserze położnej środowiskowej obowiązkowo musi znaleźć się również pakiet do odkażania i mycia rąk, którego kluczowym elementem jest żel do higienicznej i chirurgicznej dezynfekcji. Przydatne w tej procedurze są również gaziki sterylne.
Dokumentacja
Wybierając się do konkretnej pacjentki, położna musi mieć przy sobie jej dokumentację medyczną, tj. kartę przebiegu ciąży oraz wszelkie inne dokumenty (np. informacje o diagnozach, zaleceniach i przebiegu leczenia).
Czy do torby warto zapakować coś jeszcze? Zapewne znalazłyby się akcesoria przydatne w opiece nad pacjentką w ciąży, w połogu, w trakcie leczenia czy też rekonwalescencji po operacji. Warto jednak pamiętać o naszych siłach. Już same artykuły obowiązkowe zajmują sporo miejsca i ważą swoje. Każdy dodatkowy produkt może doprowadzić do tego, że z trudem uniesiemy torbę a problemy będziemy mieć również ze znalezieniem konkretnego przedmiotu. Obowiązkowe wyposażenie obejmuje wszystkie artykuły niezbędne do profesjonalnego i starannego wykonywania świadczeń. Od umiejętności i doświadczenia położnej zależy natomiast, czy zrobi z nich ona dobry użytek i czy pacjentka będzie czuć się komfortowo oraz bezpiecznie pod opieką położnej.