Pierwsza pomoc w wypadku komunikacyjnym obejmuje zespół czynności pozwalających ograniczyć negatywne skutki zdarzenia, zmniejszyć śmiertelność oraz skrócić czas do otrzymania pomocy medycznej przez osoby poszkodowane. Jako świadek jesteśmy zobowiązani do jej udzielenia – niezależnie od tego, czy jesteśmy kierowcą, pasażerem czy pieszym. Chociaż każde zdarzenie jest inne i wymaga odrobinę innego działania, możemy określić pewien schemat, według którego powinna być przeprowadzana pierwsza pomoc w wypadku komunikacyjnym.

Pierwsza pomoc w wypadku komunikacyjnym – zadbanie o bezpieczeństwo swoje i innych

Warto pamiętać, aby podczas udzielania pierwszej pomocy kierować się jedną z głównych etycznych zasad w medycynie: po pierwsze nie szkodzić. Ze względu na to, jako świadek zdarzenia, powinniśmy zadbać o bezpieczeństwo swoje, osób poszkodowanych i znajdujących się w pobliżu.

Będąc świadkiem wypadku komunikacyjnego, jeśli jesteśmy kierowcami, należy zjechać na pobocze, ubrać odblaskową kamizelkę oraz ustawić trójkąt ostrzegawczy w odległości 60-150 m od miejsca zdarzenia. Pozwoli to na zabezpieczenie miejsca tak, by było ono widoczne również dla innych uczestników ruchu drogowego. Wtedy możemy wyjąć apteczkę pierwszej pomocy, założyć rękawiczki, ocenić sytuację oraz podejść do osób poszkodowanych. Co istotne, najważniejsze jest nasze własne bezpieczeństwo – jeśli samochód się pali i grozi wybuchem bądź doszło do wycieku niebezpiecznych substancji, powinniśmy wezwać odpowiednie służby i nie ryzykować.

Wypadek komunikacyjny – korytarz życia

Nawet jeśli nie uczestniczymy w wypadku komunikacyjnym, a jesteśmy świadkami niebiorącymi bezpośredniego udziału w akcji ratunkowej, powinniśmy pamiętać o pozostawieniu korytarza życia. To przestrzeń na drodze stanowiąca dodatkowy pas ruchu dla pojazdów służb ratunkowych, takich jak pogotowie ratunkowe, straż pożarna czy policja.

Zabezpieczenie miejsca zdarzenia

Kiedy postawimy samochód w bezpiecznym miejscu i włączymy światła awaryjne oraz postojowe, należy ustawić w pobliżu miejsca wypadku trójkąty ostrzegawcze. Jeśli świadkami wypadku były również inne osoby, należy poprosić je o pomoc – prośba musi być jednak skierowana do konkretnych osób. Powinniśmy wtedy odwołać się do charakterystycznej cechy, takiej jak kolor włosów czy element ubioru. Dzięki temu, kiedy my zajmiemy się zabezpieczaniem miejsca, oceną sytuacji i badaniem terytorium oraz eliminacją potencjalnych zagrożeń, dana osoba zadzwoni po służby ratunkowe.

Wezwanie służb ratowniczych

Wzywając pomoc, należy przedstawić się – podać swoje imię i nazwisko – oraz podać dokładny adres miejsca zdarzenia. Jeśli w pobliżu znajdują się słupki drogowe, możemy wykorzystać zamieszczone na nich numery: cyfra nad znakiem odblaskowym wskazuje na numer drogi (wojewódzkiej czy krajowej), numer pod nim to wskazanie kilometra drogi, a ostatnia cyfra to metr drogi wyrażany w setkach metrów. Możemy również podać charakterystyczne elementy miejsca, w jakim wydarzył się wypadek.

Niezbędne jest również podanie liczby poszkodowanych oraz wskazanie ich stanu: czy oddychają, są przytomni i jakie mają obrażenia. Należy także przekazać wszelkie inne ważne informacje. Co istotne, to dyspozytor powinien rozłączyć się jako pierwszy!

Pierwsza pomoc w wypadku komunikacyjnym krok po kroku

Po oznaczeniu miejsca wypadku i eliminacji zagrożeń niezbędne jest założenie rękawiczek ochronnych i przygotowanie apteczki pierwszej pomocy. Kiedy sprawdzimy przytomność osoby poszkodowanej, pytając ją np. „czy słyszą mnie państwo?”, możemy przejść do wykonywania czynności ratowniczych.

Ocena czynności życiowych

W celu dokonania oceny czynności życiowej osoby poszkodowanej należy postępować zgodnie z modelem ABC. Litera A oznacza airway i wskazuje na konieczność sprawdzenia, czy drogi oddechowe są drożne – jeśli nie są, powinniśmy położyć jedną rękę na czole poszkodowanego, dwa palce drugiej ręki na żuchwę, tuż pod brodą, a następnie odchylić głowę do tyłu.

Wtedy należy przejść do punktu B, breathing: sprawdzenia oddechu. Wskazane jest zastosowanie metody 3P, to znaczy zbliżyć ucho do ust i nosa poszkodowanego, aby poczuć, posłuchać oddechu i popatrzeć na ruchy klatki piersiowej przez 10 sekund.

Ostatni krok C to circulation. Obejmuje on ocenę, czy poszkodowany nie ma krwawień zewnętrznych i zatamowanie ich, sprawdzenie koloru skóry oraz zapewnienie komfortu termicznego.

Resuscytacja

Jeśli oddech osoby poszkodowanej jest prawidłowy, powinniśmy ułożyć ją w pozycji bezpiecznej i czekać na przyjazd służb ratunkowych – co istotne, powinniśmy regularnie sprawdzać oddech. Jego brak wskazuje na konieczność udrożnienia dróg oddechowych. Jeśli jednak osoba dalej nie oddycha, musimy rozpocząć wykonywanie sztucznego oddychania. A jeżeli nie słychać bicia serca, niezbędna jest reanimacja.

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa obejmuje powtarzanie 30 uciśnięć klatki piersiowej (z częstotliwością 100 razy na minutę, na głębokość ok. 5 cm) i 2 wdechów. Powinniśmy ją przeprowadzać aż do momentu odzyskania oddechu lub przybycia medyków. Należy wspomnieć, że jeśli nie mamy do tego warunków, możemy również nieprzerwanie prowadzić samo uciskanie klatki piersiowej.

Automatyczny defibrylator zewnętrzny AED

Jeśli dysponujemy automatycznym defibrylatorem zewnętrznym AED, możemy z niego skorzystać – w świetle prawa może go użyć każdy świadek zdarzenia. Należy rozpakować urządzenie, włączyć je i nakleić elektrody na odsłoniętą klatkę piersiową poszkodowanego – ich umiejscowienie wskazane jest w instrukcji. Potem powinniśmy postępować zgodnie z poleceniami głosowymi wydawanymi przez defibrylator zewnętrzny. Co istotne, podczas analizy rytmu i wyładowania urządzenia nikt nie powinien dotykać poszkodowanego.

Tamowanie krwotoku

Chociaż mniejsze skaleczenia nie wymagają zakładania opatrunku, krwawienie powinno zostać zatamowane przy pomocy opatrunku uciskowego. W tym celu powinniśmy założyć opatrunek jałowy bądź czyste ubranie i zastosować miejscowy ucisk. Kolejnym krokiem jest przykrycie rany kilkoma warstwami sterylnej gazy oraz zabandażowanie całości. Jeśli krwawienie nie ustaje, bez ściągania poprzednich warstw, należy założyć kolejne warstwy opatrunku i bandażu. Nie usuwamy przy tym jakichkolwiek ciał obcych znajdujących się w ciele osoby poszkodowanej, a także nie próbujemy wciskać odłamków kostnych czy nastawiać złamań.

Ustabilizowanie kręgosłupa szyjnego

Pierwsza pomoc w wypadku komunikacyjnym uwzględnia ustabilizowanie kręgosłupa szyjnego osoby poszkodowanej – w tym celu należy własnymi rękami przytrzymywać jej głowę oraz szyję. Jeśli osoba jest przytomna, powinniśmy jej wytłumaczyć, aby nie chodziła czy poruszała głową. U osób nieprzytomnych powinniśmy natomiast pamiętać, żeby głowa nie była przyciśnięta do klatki piersiowej.

Kiedy wyciągnąć osobę poszkodowaną z samochodu?

Przy wypadku komunikacyjnym prawie zawsze powinniśmy podejrzewać wystąpienie urazu kręgosłupa. Z tego względu, jeśli wyciągniemy osobę poszkodowaną z pojazdu w niewłaściwy sposób, możemy jedynie zaszkodzić. Zazwyczaj ofiarę wypadku należy pozostawić w samochodzie i w nim oceniać jej stan czy zakładać opatrunki.

Kiedy jednak wyciągnąć osobę poszkodowaną z samochodu? Należy to zrobić, jeśli nie oddycha ona lub w samochodzie grozi jej niebezpieczeństwo (np. samochód się dymi, leje się z niego paliwo. Wtedy ratowanie życia poszkodowanego jest ważniejsze niż ochrona kręgosłupa.

Pierwsza pomoc w wypadku komunikacyjnym – o czym pamiętać?

Pierwsza pomoc w wypadku komunikacyjnym jako świadek zdarzenia wiąże się z koniecznością zaalarmowania służb ratowniczych. Podjęcie kolejnych czynności jest możliwe dopiero po zapewnieniu bezpieczeństwa sobie i innym. Należy zwrócić uwagę, czy samochód nie jest narażony na przemieszczenie bądź niekontrolowany ruch, a także sprawdzić, czy nie wycieka z niego paliwa. Ważne jest odłączenie instalacji elektrycznej pojazdu.

Samochodowa apteczka pierwszej pomocy – co powinno się w niej znaleźć?

Jako że odpowiednie wyposażenie samochodowej apteczki pierwszej pomocy ma znaczący wpływ na efektywność pomocy poszkodowanym, warto pamiętać o uzupełnieniu jej we wszelkie niezbędne elementy. Chociaż jej posiadanie nie jest wymagane przez obowiązujące w Polsce prawo, zdecydowanie warto ją posiadać.

W apteczce powinny znaleźć się następujące produkty:

• 1 sztuka opatrunku indywidualnego – wymiary 6cm x 8cm oraz 10cm x 12cm,
• 2 sztuki opatrunku indywidualnego – wymiary 8cm x 10cm,
• opaski elastyczne: 2 sztuki 4m x 6cm, 3 sztuki 4m x 8cm,
• plastry,
• przylepce – wymiary 5m x 2,5 cm,
• 3 komplety po 2 sztuki kompresów – wymiary 10cm x 10cm,
• 2 sztuki nasączonych chusteczek,
• nożyczki,
• 4 sztuki rękawiczek jednorazowych,
• jednorazowe maski medyczne,
• 2 sztuki chust trójkątnych,
• chusty opatrunkowe – wymiary 40cm x 60cm oraz 60cm x 80 cm,
• koc ratunkowy – wymiary 160cm x 210 cm.

Powyższe wyposażenie zostało zaproponowane w oparciu o normę DIN 13164 obowiązującą w państwach Unii Europejskiej.

Pierwsza pomoc w wypadku komunikacyjnym – podsumowanie

Znajomość zasad pierwszej pomocy oraz szybka reakcja może ograniczyć negatywne skutki wypadku komunikacyjnego bądź nawet uratować życie osoby poszkodowanej. Należy jednak pamiętać, aby wszelkie działania były przemyślane i podejmowane dopiero po zabezpieczeniu miejsca wypadku oraz eliminacji zagrożeń. Chociaż zachowanie spokoju w takiej sytuacji jest niełatwe, powinniśmy spróbować zachować zimną krew i działać rozważnie. Znaczenie naszej pomocy przed przybyciem służb ratunkowych może być nieocenione.