Krew jest niezbędna w wielu stanach zagrożenia życia czy podczas leczenia niedokrwistości, która towarzyszy wielu chorobom. Aby wspomóc zapewnienie jej zapasów do wykorzystania w takich sytuacjach, coraz więcej osób decyduje się na zostanie krwiodawcą. Wszystko opiera się na zasadzie dobrowolnego oraz bezpłatnego oddawania krwi. Dowiedz się więcej o krwiodawstwie! Przedstawiamy, dlaczego warto oddawać krew i jak przebiega cały ten proces.

Oddawanie krwi – dlaczego warto?

Oddawanie krwi to forma bezinteresownego szerzenia dobra – dzięki niemu możliwe jest uratowanie zdrowia i życia drugiego człowieka. To jednak nie jedyny powód, dlaczego warto oddawać krew! Warto zaznaczyć, że oddawanie krwi może przynieść pewne korzyści również naszemu zdrowiu. Istnieją naukowe przesłanki wskazujące, że osoby oddające krew charakteryzują się niższym ciśnieniem tętniczym krwi oraz niższym stężeniem cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i triglicerydów we krwi. Co więcej, u dawców krwi występuje mniejsze ryzyko zawału mięśnia sercowego i choroby nowotworowej. Krwiodawstwo to również doskonały sposób na poprawę swego zdrowia emocjonalnego – robiąc coś dobrego, czujemy się lepiej.

Należy także wspomnieć, że podczas procedury oddawania krwi wykonywane są badania laboratoryjne, dzięki którym możemy bezpłatnie sprawdzić stan naszego zdrowia. Na końcu otrzymujemy również posiłek regeneracyjny o wartości kalorycznej 4500 kalorii, występujący zazwyczaj w postaci czekolady!

Zostanie honorowym dawcą krwi zajmuje niewiele czasu i jest bezbolesne. W danym dniu przysługuje nam zwolnienie z pracy bądź szkoły, a dodatkowo możliwe jest uzyskanie zwrotu kosztów przyjazdu do Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa czy najbliższego Terenowego Oddziału Centrum. Możliwe jest także odliczenie darowizny na cele krwiodawstwa w danym roku podatkowym. Na końcu warto również nadmienić, że kiedy zdecydujemy się oddać krew więcej razy, możemy uzyskać tytuł i odznakę Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi.

Zasłużony Honorowy Dawca Krwi – dlaczego warto nim zostać?

Tytuł i odznaka Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi przysługuje każdej kobiecie, która oddała co najmniej 5 litrów krwi, a także każdemu mężczyźnie, który oddał minimum 6 litrów krwi. Może je uzyskać również osoba, która oddała inne składniki krwi w ilości odpowiadającej wymienionym objętościom. Jeśli otrzymamy wspomniany tytuł, możemy korzystać z dodatkowych przywilejów:

• uprawnienia do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej i farmaceutycznych usług udzielanych w aptekach poza kolejnością,
• bezpłatnego zaopatrzenia w leki objęte wykazami do wysokości limitu ceny.

Krwiodawcom, którzy oddali 20 litrów krwi bądź ilość innych składników odpowiadających tej objętości zostaje dodatkowo nadana odznaka Honorowego Dawcy Krwi – Zasłużonego dla Zdrowia Narodu.

Kto może oddać krew?

Każda zdrowa osoba pełnoletnia – między 18. a 65. rokiem życia – ważąca powyżej 50kg, może zostać krwiodawcą. Istnieją jednak pewne przeciwskazania do oddawania krwi, z którymi należy się zapoznać.

Przeciwwskazania do oddawania krwi

Wśród przeciwwskazań do oddawania krwi można wymienić m.in.:

• poważne choroby aktywne, przewlekłe lub nawracające układu krążenia, nerwowego, endokrynnego, oddechowego, pokarmowego, moczowo-płciowego i nerek,
• choroby autoimmunologiczne,
• nadciśnienie tętnicze,
• przebytą żółtaczkę,
• przebyte zawały oraz udary,
• nawracające omdlenia bądź napady drgawkowe,
• skłonność do patologicznych krwawień,
• cukrzycę,
• choroby nowotworowe – wyjątek przy tym stanowi nowotwór in situ, o ile został całkowicie wyleczony.

Istnieją również czasowe przeciwwskazania do oddawania krwi. Wśród nich znajduje się ciąża i laktacja, wykonanie tatuażu, zabieg akupunktury, zabieg stomatologiczny bądź kosmetyczny, w wyniku którego doszło do naruszenia powłok skórnych, okres odczulania w alergii, choroby zakaźne, a także operacja przebyta w ostatnich 6 miesiącach. Co więcej, krwi nie można oddawać podczas miesiączki – należy odczekać 3-4 dni od jej zakończenia.

Oddawanie krwi a przyjmowanie leków

Jeśli przyjmujemy doustne środki antykoncepcyjne czy witaminy, chociaż nie dyskwalifikuje to nas jako dawcę, należy o tym poinformować lekarza badającego dawców. A co z innymi lekami? Przez cały okres ich stosowania oraz przez pewien czas po zakończeniu ich przyjmowania, nie należy oddawać krwi – w tej kwestii należy poradzić się lekarza.

O czym pamiętać przed oddaniem krwi?

Zanim oddamy krew powinniśmy wziąć pod uwagę kilka istotnych kwestii.

Zapoznanie z przeciwskazaniami i ankietą dla dawców krwi

Pierwszym krokiem jest zapoznanie się z wytycznymi wskazującymi, kto może zostać krwiodawcą. Warto również sprawdzić przykładowe ankiety dla kandydatów na dawców.

Sprawdzenie, gdzie można oddać krew

Krew można oddawać:

• w Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa oraz w ich oddziałach bądź stacjach terenowych,
• podczas akcji wyjazdowych – są one prowadzone w trybie stacjonarnym (m.in. w szkołach i na uczelniach wyższych) oraz mobilnym (w autokarze zwanym krwiobusem).

Informacje, gdzie oraz w jakich godzinach można oddać krew, znajdują się na stronach internetowych poszczególnych centrów.

Przygotowanie do oddania krwi

Do oddawania krwi należy się odpowiednio przygotować. Co najmniej 3 dni przez wizytą należy pić dużo wody i soków owocowych – przyjmować minimum 1-1,5 litra płynów. Powinniśmy również unikać nadmiernego wysiłku fizycznego na 2-3 dni przed oddawaniem krwi, a także unikać tłustego jedzenia – m.in. fast foodów, tłustego mięsa, ostro przyprawionych potraw, tłustego mleka, śmietany, jajek czy masła. Ponadto, należy ograniczyć palenie, a 1-2 godziny przed oddawaniem krwi nie palić wcale. W okresie co najmniej 24 godzin przed wizytą nie należy spożywać alkoholu.

W dniu zostania dawcą należy być zdrowym i wyspanym. Należy również zjeść lekki posiłek – wśród polecanych produktów znajdują się owoce, warzywa, jogurty, ciemne pieczywo, chudy twarożek, dżemy, ryby, drób oraz wołowina.

Jak przebiega oddawanie krwi?

Kiedy znajdziemy się w punkcie krwiodawstwa, należy pozostawić kurtkę na wieszaku w szatni, a następnie udać się do miejsca rejestracji. Niezbędne jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego tożsamość, który zawiera zdjęcie i numer PESEL. 

Podczas rejestracji na dawcę krwi pielęgniarka sprawdza, czy dana osoba nie figuruje w rejestrze jako tymczasowo bądź stale zdyskwalifikowana, a także sprawdza jej status dawcy. Jeśli oddanie krwi jest możliwe, nadawany jest numer donacji umieszczany na zestawie etykiet i identyfikatorze w formie opaski zakładanej na nadgarstek. Wtedy otrzymujemy kwestionariusz, który należy uzupełnić.

Badanie poziomu hemoglobiny

Kandydat na krwiodawcę musi spełniać określone wymagania zdrowotne – w tym celu sprawdzany jest poziom hemoglobiny i niekiedy pobierane są próbki do badań. Norma dla dawców krwi pełnej bądź jej składników to >125g/l dla kobiet oraz >135g/l dla mężczyzn.

Wizyta w gabinecie lekarskim

Jeśli poziom hemoglobiny znajduje się w normie, zostajemy wezwani do gabinetu, gdzie odbywa się badanie lekarskie. Obejmuje ono wywiad medyczny oraz badanie kwalifikacyjne. Specjalista podejmuje decyzje, czy możemy w danym dniu oddać krew.

Sala pobrań – przygotowanie do pobrania krwi

Jeśli zostajemy zakwalifikowani do oddania krwi, powinniśmy się udać do poczekalni, gdzie należy oczekiwać na wezwanie do sali pobrań, bądź udać się bezpośrednio do niej. W sali znajdziemy kran, oraz dwa dozowniki – jeden z mydłem, a drugi z płynem dezynfekującym. Należy z nich skorzystać, kierując się dostępną dla dawców informacją o sposobie mycia zgięć łokciowych. Ponadto, przed oddaniem krwi wyjmuje się z pojemnika i zakłada jednorazowe obuwie.

Sala pobrań – pobieranie krwi

Podczas gdy my usiądziemy wygodnie na fotelu, pielęgniarka przygotuje zestaw pojemników i przeprowadzi ich wizualną kontrolę, a następnie umieści na nich etykiety z numerem donacji wydrukowane podczas rejestracji. Przed rozpoczęciem pobierania krwi ponownie sprawdzana jest tożsamość dawcy – porównuje się numer donacji na pojemniku z tym umieszczonym na opasce.

Po tej procedurze następuje dezynfekcja miejsca wkłucia – wykorzystuje się do tego co najmniej dwa środki dezynfekujące o szerokim spektrum działania. Po wyschnięciu tej okolicy pielęgniarka zakłada wkłucie, a krew samoczynnie napełnia pojemnik. Podczas tych czynności personel wykorzystuje sprzęt jednorazowego użytku oraz jednorazowe rękawiczki medyczne, aby zapewnić najwyższy poziom higieny i bezpieczeństwa.

Krew pobierana jest z żyły ze zgięcia łokciowego. Podczas początkowej fazy napełniane jest kilka probówek, aby potem przeprowadzić na nich morfologię i badanie wirusologiczne. Po upłynięciu kilku minut możliwe będzie oddanie kolejnej jednostki krwi o objętości 450ml. Cały zabieg trwa od 3 do 10 minut.

Jak postępować po oddaniu krwi?

Po oddaniu krwi należy dobrze uciskać przyłożone do miejsca wkłucia gaziki. Jeśli istnieje taka potrzeba, możemy poprosić pielęgniarkę o jego zabandażowanie. Potem należy odczekać 15 minut w poczekalni, a w rejestracji odebrać posiłek regeneracyjny i go spożyć. Można również otrzymać zaświadczenie zwalniające nas w tym dniu z pracy bądź szkoły, jak i zwrot kosztów podróży.

Po całej procedurze powinniśmy unikać nadmiernego obciążania ręki, z której pobrano krew. Tego dnia należy także spożywać posiłki zawierające więcej węglowodanów, dużo odpoczywać i zrezygnować z wysiłku fizycznego, a także unikać szybkiego wstawania z pozycji leżącej.

Oddawanie krwi - podsumowanie

Zostanie dawcą krwi to doskonała forma szerzenia dobra. Cała procedura, uwzględniająca rejestrację i wypełnienie ankiety, badania oraz wywiad lekarski, zajmuje około godziny. Samo pobieranie krwi trwa zazwyczaj do 10 minut – jednorazowo pobierane jest przy tym tylko 450ml pełnej krwi.